Orson Welles

biografia (1) dodaj biografie Orson Welles

Amerykański aktor i reżyser filmowy i teatralny, jeden z najwybitniejszych twórców filmowych w historii kina. W latach 1925-1926 uczył się w szkołach w Madison i Woodstock, gdzie w Tood School założył zespół teatralny, występując jako aktor i inscenizator. W 1930 porzucił szkołę i podjął indywidualne studia u rosyjskiego malarza Borisa Anisfielda, następnie w Chicago Art Institute. W 1931 wyjechał... do Irlandii. Od października 1931 do stycznia 1932 występował w Dublinskim Gate Theatre. Po powrocie do Nowego Jorku zajmował się własnymi próbami dramatycznymi, odbył teatralne tournée po USA jako aktor. W 1934 wydał w nakładzie 90 tys. ilustrowany przez siebie zbiór dramatów Szekspira oraz zorganizował festiwal teatralny w Woodstock. W końcu roku - dzięki Johnowi Housemanowi - debiutował na scenie Broadway'u. W 1935 zaczął reżyserować w Theatre Group w Phoenix i nagrywać audycje radiowe dla NBC. W 1937 roku wraz z Johnem Housemanem otworzył w Nowym Jorku słynny Mercury Theatre. Pierwszym spektaklem był szekspirowski "Juliusz Cezar", poprzedzający serię znakomitych przedstawień, w których Welles grał również główne role. Wraz z tym zespołem realizował od połowy 1938 cykl słuchowisk radiowych dla CBS, adaptując znane utwory literackie, m.in. "Wojnę światów" H.G. Wellsa, która wśród słuchaczy została odebrana jako rzeczywisty reportaż inwazji Marsjan na Ziemię i wzbudziła panikę. Wiosną 1939 roku, po zapewnieniu sobie warunków korzystnej współpracy z wytwórnią RKO, przystąpił do realizacji dwóch projektów - "Jądra ciemności" Josepha Conrada i "The Smiler with the Knife" Nicholasa Blake'a. Zdjęcia nie doszły jednak do skutku. Nieśmiertelność na kartach historii kina zyskał filmem "Obywatel Kane". Po zrealizowanym w 1941 roku filmie "Wspaniałość Ambersonów", kilka projektów zostało przerwanych w trakcie realizacji. Film "Podróż do krainy strachu" ukończył Norman Foster, a RKO zrezygnowała z usług reżysera. W 1943 roku Welles poślubił Ritę Hayworth, z którą w roku rozwodu nakręcił "Damę z Szanghaju". Jesienią 1947 wyjechał do Europy, pracował we Włoszech i Anglii. W ostatnich 20 latach życia był aktywny jedynie jako aktor, głównie w charakterystycznych epizodach. W 1966 otrzymał nagrodę specjalną za wkład w kinematografię światową na MFF w Cannes, w 1970 - specjalnego Oscara za wkład w rozwój filmu.W 1975 został wyróżniony Life Achievement Award Amerykańskiego Instytutu Filmowego, zaś w 1982 nagrodą specjalną MFF w Wenecji. Orson Welles zmarł w Hollywood 10 października 1985 roku. Zapisał się na stałe w pamięci na kartach historii światowego kina. Był postacią obdarzoną niezwykłym talentem i charyzmą. więcej