Recenzja filmu Księga rekordów Szutki (2005)
Aleksandar Manic

Dokumentalista w miasteczku poza czasem

"Księga rekordów Szutki" Aleksandara Manicia bywa porównywana, również w celach reklamowych, do filmów Federico Felliniego i Emira Kusturicy. Niewątpliwie coś jest na rzeczy. Wykształcony w ...
Filmweb sp. z o.o.
<b>"<a href="http://ksiega.rekordow.szutki.filmweb.pl/" class="n">Księga rekordów Szutki</a>"</b> <a href="http://www.filmweb.pl/Aleksandar+Manic,filmografia,Person,id=626226" class="n">Aleksandara Manicia</a> bywa porównywana, również w celach reklamowych, do filmów <a href="http://www.filmweb.pl/Federico+Fellini,filmografia,Person,id=31760" class="n">Federico Felliniego</a> i <a href="http://www.filmweb.pl/Emir+Kusturica,filmografia,Person,id=255" class="n">Emira Kusturicy</a>. Niewątpliwie coś jest na rzeczy. Wykształcony w Czechach dokumentalista patrzy na mieszkańców Szutki, niewielkiej miejscowości na Bałkanach zamieszkanej niemal wyłącznie przez Romów, z ciekawością i ogromną sympatią, jakie właściwe były filmom głośnych poprzedników. Choć podkreśla komizm zastanej w Szutce rzeczywistości, żadną miarą jej nie wyśmiewa. Można jednak wskazać również na szereg różnic między obrazem niewielkiej społeczności uchwyconym przez <a href="http://www.filmweb.pl/Aleksandar+Manic,filmografia,Person,id=626226" class="n">Manicia</a>, a obserwacjami włoskiego mistrza i jego "bałkańskiego pogrobowca".

W <b>"<a href="http://www.filmweb.pl/Amarcord+1973+o+filmie,Film,id=30824" class="n">Amarcordzie</a>"</b> <a href="http://www.filmweb.pl/Federico+Fellini,filmografia,Person,id=31760" class="n">Felliniego</a> katastrofa zaczynała się wówczas, gdy do miasteczka marszowym krokiem wkraczała Wielka Historia. Malowany przez reżysera nostalgiczny portret mikroświata, w którym było miejsce dla nawet najbardziej dziwacznych ludzkich przyzwyczajeń, nabierał ciemnych barw wraz z dojściem faszystów do władzy. U <a href="http://www.filmweb.pl/Aleksandar+Manic,filmografia,Person,id=626226" class="n">Manicia</a> jest zupełnie inaczej - Wielka Historia zapomina o Szutce. Miasteczko zostaje jakby wyrzucone poza główny nurt czasu. Mieszkańcy tęsknią jednak do mitycznego Zachodu i stąd zapewne bierze się ich obsesja na punkcie bicia rekordów, nieustannego współzawodnictwa w najbardziej osobliwych dyscyplinach, jak konkurs tureckiej piosenki czy rywalizacja o to, kto ma więcej garniturów. Bolesna świadomość wykluczenia kompensowana jest dzięki tworzeniu własnych hierarchii.

<a href="http://www.filmweb.pl/Emir+Kusturica,filmografia,Person,id=255" class="n">Kusturica</a> wielokrotnie powracał do portretowania Romów. Jego filmy przynosiły zarówno obraz cygańskiej społeczności jako radosnej utopii, jak i świadectwa jej upodlenia. W <b>"<a href="http://www.filmweb.pl/Czarny+kot++bia%c5%82y+kot+1998+o+filmie,Film,id=514" class="n">Czarnym kocie, białym kocie</a>"</b> dzięki rodowej mądrości i wrodzonej fantazji bohaterów wszystkie trudności były przezwyciężane, a dobro tryumfowało nad złem niczym w bajkach. <b>"<a href="http://www.filmweb.pl/Czas+cygan%c3%b3w+1988+o+filmie,Film,id=4788" class="n">Czas cyganów</a>"</b> ukazywał natomiast ludzi wyrzuconych poza nawias, bezlitośnie wykorzystujących się nawzajem, zapamiętale rywalizujących o dobra materialne, jedyne dostępne im oznaki przynależności do "lepszego" świata. Film <a href="http://www.filmweb.pl/Aleksandar+Manic,filmografia,Person,id=626226" class="n">Manicia</a> łączy oba, na pozór całkowicie przeciwstawne, spojrzenia. Choć współzawodnictwo mieszkańców Szutki jest niesłychanie zabawne, śmiech zamiera na ustach, kiedy tylko widz uświadomi sobie, że ogląda ludzi, którym przyszło żyć w jednym z najbiedniejszych regionów na Ziemi.

Bohaterowie dokumentu nie proszą jednak o to, aby się nad nimi użalać. Nie pragną współczucia, tylko odrobiny uwagi. Nauczyli się żyć ze swoim losem i nie dali się upodlić tak, jak niektóre postacie z <b>"<a href="http://www.filmweb.pl/Czas+cygan%c3%b3w+1988+o+filmie,Film,id=4788" class="n">Czasu cyganów</a>"</b>. Owszem, rywalizują ze sobą, ale nie PRZECIW sobie, czego najlepszym dowodem scena przedstawiająca doroczny konkurs piosenki tureckiej. W tym dziwnym współzawodnictwie chodzi o to, aby wzruszyć jak najwięcej słuchaczy dzięki którejś z posiadanych przez siebie kaset muzycznych. Chodzi zatem o wspólne przeżycie, dzielenie ze sobą radości i smutków, nie zaś o to, kto kogo wykiwa. Przyznam szczerze, że z przyjemnością zastąpiłbym niektóre telewizyjne teleturnieje transmisjami z licznych zawodów odbywających się w Szutce. Póki co muszę jednak zadowolić się wizytą w kinie, do której namawiam również czytelników.
Czy uznajesz tę recenzję za pomocną? 100% uznało tę recenzję za pomocną (19 głosów).