Mała Pyza, ulepiona przez wiejską gospodynię, za nic w świecie nie chciała dać się zjeść. Korzystając z nadarzającej się okazji uciekła z drewnianej łyżki, chowając się za komodą. Zaraz potem wyruszyła w wielki i szeroki świat. Tak zaczęła się jej podróż pełna przygód i niespodzianek. Chodząc i śpiewając po polnych dróżkach spotyka wielu przyjaciół, odwiedza miejsca o których dotąd nie miała pojęcia. Jej ciekawość nie zna granic. Podgląda wesele na Kujawach, pracę drwali przy budowie zniszczonego mostu, nie boi się też płynąć na wodnym wianku. Zawsze towarzyszy jej uśmiech i skoczna piosenka.
Pchła szachrajka lubi psocić. W sklepie z materiałami zebrała kwiatki z tkanin - bez zapłaty. W menażerii skradła serce słonia - bez wzajemności. W cukierni zamówiła trzydzieści rurek z kremem, a wzięła jedną. Żarty skończyły się w sądzie, ale każdy ma szansę na poprawę, nawet pchła.
Kula ziemska rozpada się po wybuchu energii jądrowej. Życie przybrało formę mechanicznych kształtów. Przypominające ziemskie kury i kurczęta zwierzęta są skonstruowane z zębatek, sprężyn, przekładni. Wszystko wokół to martwa materia.
Mateuszek najbardziej ze wszystkich czynności na świecie nie cierpi się myć. Trafia przez to do krainy wiecznego brudu. Dzięki pomocy przyjaciół szybko wydobywa się z tarapatów.