Film poświęcony tragicznym wydarzeniom jakie miały miejsce na Wołyniu. Bohaterami są ludzie, którym udało się przeżyć. Dramat wołyńskich rodzin pozostawał przez lata objęty politycznym milczeniem. Dopiero teraz badacze zajmują się zbieraniem dowodów i opracowywaniem dokumentów. Wołyń od 1919 roku należał do Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie traktatu ryskiego. Polacy stanowili tu liczną grupę bo ponad 300 tysięcy osób. Stosunki z Ukraińcami układały się dobrze. Dlatego zaskoczeniem i szokiem stały się narastające w 1941 roku napady na Polaków. Ich organizatorami byli nacjonaliści ukraińscy skupieni w OUN i UPA kierowani przez Melnyka, Bulbę i Banderę. Ich akcje cechowało niesłychane okrucieństwo połączone z rabunkiem i paleniem gospodarstw. Film zrealizowany w Polsce i na Ukrainie zaczyna się mszą w kościele w Otwocku, gdzie przed obrazem Matki Boskiej przywiezionej przez ocalałych Polaków z Wołynia spotkali się świadkowie tamtych wydarzeń. Pokazano także miejsca kaźni Polaków, prace ekshumacyjne i stan prac nad śledztwem jakie z ramienia Instytutu Pamięci Narodowej prowadzi prokuratura.
Kolejny dokument cyklu "Słowo daję". bohaterem reportażu jest prof. Jerzy Szapiro, lekarz medycyny, który studia kontynuował w warszawskim getcie. Miejscu odizolowanym od reszty świata, a nawet Polski - tytułowej wyspie... na morzu aryjskim. Film pokazuje pewien paradoks: dla wielu getto byłomiejscem śmierci, męczarnią i katastrofą. Nasz bohater dzięki pobycie w nim wyuczył się zawodu. Przesiedlono tu bowiem wielkie osobistości ówczesnej medycyny.
Janusz Nasfeter, jeden z najwybitniejszych polskich reżyserów, wspomina zdarzenia ze swej młodości i lat dojrzałych. Opowiada o wydarzeniach okresu okupacji i lat powojennych, powraca do przeżyć, które stały się inspiracją jego twórczości. Reżyser mówi także o wydarzeniach, które mogłyby stać się kanwą jego twórczości i filmu, jaki już nie powstanie. Jest to szczególny portret mężczyzny, którego życie przebiegało w latach zniewoleń Polski: niemieckiej okupacji 1939-1945 i radzieckiej hegemonii 1945-1989.
Dokument biograficzny. Tadeusz Gajcy urodził się 1922. W czasie II wojny światowej był żołnierzem Armii Krajowej. Studiował filologię polską na tajnym Uniwersytecie Warszawskim. Zginął w 1944 roku w powstaniu warszawskim na stanowisku bojowym na Starym Mieście. Tego wybitnego poetę wspominają koledzy i koleżanki, nauczyciel języka polskiego, a także brat - Mieczysław Gajcy. Oprócz materiałów z archiwum rodzinnego tego ostatniego twórcy dokumentu wykorzystali m.in. filmy archiwalne z czasów Powstania oraz Zbiory Biblioteki Narodowej.