To opowiedziana w komediowym tonie historia nieudanej próby przełamania kulturowego tabu: zakazanej miłości Słowaka i Cyganki, w której obyczajowe przyzwyczajenia okazały się silniejsze od uczucia dwojga młodych ludzi.
Zabawna historia dwóch starszych panów, którym przyszło zamieszkać pod jednym dachem w małym, prowincjonalnym miasteczku. Jednym z głównych tematów ich sporów jest zabytkowa szafa grająca. Fabuła posiada również miłosną intrygę - obydwaj panowie wpadają w oko mieszkającej w sąsiedztwie pani Fuchsowej.
Głównym bohaterem filmu jest młody, nieśmiały chłopak Franciszek, który wierzy, że jego życie będzie udane i szczęśliwe pod warunkiem, że zastosuje się do wyliczeń tzn. kondycjogramu. Maszyna ta, ma za zadanie wyznaczać jego dobre i pechowe dni. Dopiero po wielu latach Franciszek zdaje sobie sprawę z tego, że żył według obliczeń przeznaczonych dla kogoś zupełnie innego.
Jest maj 1945 roku, gdy mieszkańcy morawskiej wsi witają Armię Czerwoną. To filmowa opowieść o tym, jak komunistyczna ideologia zmienia zaprzyjaźnionych sąsiadów we wrogów.
Szwejk i porucznik Lukasz wyjeżdżają do Czeskich Budziejowic. Po drodze jednak nasz bohater - za bezzasadne użycie hamulca bezpieczeństwa - zostaje wysadzony z pociągu na stacji w Taborze.
Szwejk, u którego stwierdzono wrodzony idiotyzm, ponownie trafia do wojska. Jego poczciwość i naturalna gorliwość w wykonywaniu rozkazów doprowadzi do wielu zabawnych sytuacji.