Film opowiada o życiu Henryki Pustowójtówny, córki carskiego oficera i Marianny Kossakowskiej, zaangażowanej w powstanie listopadowe. Wychowana w rodzinie o skomplikowanej przeszłości, dorastała w burzliwych czasach, gdzie patriotyzm był wyzwaniem i obowiązkiem. Pustowójtówna, pełna odwagi, zostaje adiutantką gen. Dionizego Czachowskiego i angażuje się w walkę o ojczyznę. Zatrzymana w 1863 roku, trafia do więzienia, a po uwolnieniu rusza do Francji, gdzie pomaga byłym powstańcom, zbierając dla nich fundusze. "Dziewczyna smok" przedstawia Pustowójtównę jako symbol polskiego patriotyzmu i wytrwałości. Jej życie, pełne trudnych wyborów, oddaje ducha czasów, gdy wolność była celem, a nie pewnością. Film przypomina o niezłomności tych, którzy walczyli za Polskę, i pokazuje, jak dziedzictwo Powstania Styczniowego wciąż jest żywe w polskiej pamięci narodowej.

Żołnierze wyklęci toczą nierówną walkę z ludową władzą o przyszłość powojennej Polski.