Akcja "Kryminalnych" rozgrywa się współcześnie w Warszawie. Każdy odcinek serialu stanowi zamkniętą całość, w każdym policjanci pracują nad rozwiązaniem innej kryminalnej zagadki.
Bohaterem zrealizowanego w koprodukcji polsko-niemieckiej serialu jest 12-letni Max. Jego ojciec, Mateusz, jest naukowcem, fizykiem - teraz uczestniczy w wyprawie ekipy archeologów prowadzących prace wykopaliskowe w Andach. Max, wykraczający swą wiedzą poza przeciętność, nie jest lubiany przez swych szkolnych kolegów, tym bardziej że jest nowym uczniem w klasie. Jedynym jego przyjacielem jest Matylda, równie szalona jak Max, przezywana Dziką. Mateusz znajduje w Andach tajemniczy przedmiot - słoneczną włócznię, wydzielającą niezwykłe, jak się potem okaże, pozaziemskie promieniowanie..
Opowieść o dwóch gałęziach rodziny: Złotopolskich i Gabrielach. Dionizy Złotopolski i Eleonora Gabriel byli rodzeństwem, skłóconym przez całe lata. Losy ich dzieci i wnuków są burzliwe, nie zawsze radosne, lecz opowieść o nich jest pełna optymizmu i humoru. Złotopolscy mieszkają we wsi Złotopolice, w której sołtysem był Dionizy Złotopolski. Miejska linia familii żyje w Warszawie. Gabrielowie wywodzą się od Eleonory, siostry - bliźniaczki Dionizego. Syn Eleonory Wiesiek jest komendantem posterunku policji na Dworcu Centralnym. Jego żona Marta prowadzi luksusową kawiarnię.