Aktorka przyszła na świat 30 maja 1962 r. w Chicago w stanie Illinois. Jej ojciec był policjantem, zajmował się też sprzedażą ubezpieczeń, a matka pracowała na poczcie i jako kierowca. Tonya od dzieciństwa interesowała się teatrem i szeroko pojętą sztuką. W liceum uczyła się aktorstwa, uczestnicząc w specjalnym programie dla młodych ludzi organizowanym przez Goodman Theatre. W wieku 18 lat Pinkins rozpoczęła naukę w college'u, jednak szybko opuściła go, aby rozpocząć karierę aktorską.
Później powróciła na studia, ukończyła Columbia College w Chicago, a następnie uzyskała dyplom na kierunku muzyczno-teatralnym w Carnegie Mellon. Przez rok uczęszczała także do szkoły prawniczej w Kalifornii.
Tonya Pinkins jest najbardziej znana ze swych osiągnięć teatralnych. Za rolę Słodkiej Anity w "Jelly's Last Jam" zdobyła nagrodę Tony, była także nominowana za rolę w "Play On". Jej kolejne występy na Broadwayu to m.in. "Merrily We Roll Along", "Chronicle of a Death Foretold", "The Wild Party", "House of Flowers" oraz główna rola w "Caroline, or Change" z 2004 r., za którą została ponownie nominowana do nagrody Tony.
Występowała także w kilku off-broadwayowych sztukach, także w rolach komediowych, np. Mopsy z "The Winter's Tale" na deskach The Shakespeare Center w 1983 roku.
Jej kariera telewizyjna obejmuje epizody w serialach takich jak "Prawo i porządek", "The Cosby Show", "Dowody zbrodni", "Zabójcze umysły" czy "The Guardian". W 1991 roku Pinkins została obsadzona jako Livia Frye w popularnej amerykańskiej telenoweli, "All My Children". Po czterech latach opuściła serial, jednak powróciła do niego w 2003 r.
Tonya Pinkins pojawiła się parokrotnie w drugoplanowych rolach w filmach "Zaczarowana", "Premium", "Romanse i papierosy".
W 2004 r. Tonya wydała swój pierwszy solowy album - "My Shining Hour: the Music of Harold Arlen". Zawarła na nim piosenki, które wcześniej wykonywała w swoim jednoosobowym kabarecie.
W 2006 r. na rynku ukazał się poradnik jej autorstwa "Get Over Yourself!: How To Drop The Drama And Claim the Life You Deserve".
Tonya Pinkins jest także aktywistką i współzałożycielką "Operation Z", organizacji przeciwko przemocy wobec kobiet i dzieci. Gościnnie wykłada na kilku uniwersytetach oraz okresowo prowadzi kursy dla aktorów, które sama stworzyła; są znane pod nazwą "The Actorpreneur Attitude".
Jest samotną matką czwórki dzieci.