"Ritual" to jedno z najbardziej osobistych i wizualnie fascynujących dzieł Hideaki Anno ("Neon Genesis Evangelion"). To głęboko poruszający, ale niezwykle estetyczny esej o samotności, traumie egzystencjalnej i próbie zbudowania bezpiecznego schronienia przed realnym światem. Anno, tworząc ten film po gigantycznym sukcesie i psychicznym wycieńczeniu pracą nad "Neon Genesis Evangelion", przelał na ekran bardzo podobne motywy alienacji, ale ubrał je w kameralną, aktorską formę.

Główna bohaterka, zamknięta w stworzonym przez siebie świecie iluzji i powtarzalnych ceremonii ("jutro są moje urodziny"), panicznie boi się dorosłości i konfrontacji z rzeczywistością. To bezpośrednia kontynuacja dylematów z filozoficznego "Evangeliona" - szukanie ucieczki przed bólem relacji międzyludzkich. Ujęła mnie kolorystyka "Ritual"; miałem skojarzenia z "Suspirią" (1977) Dario Argento. Anno operuje niezwykle nasyconą paletą barw (np. głębokich czerwieni), a także niekonwencjonalnymi kątami kamery i podziałem ekranu. Każdy kadr jest przemyślany jak kompozycja w kadrowaniu mangowym, co dodaje "Ritual" lekko onirycznego, baśniowo-niepokojącego klimatu.

Tłem dla relacji dwójki głównych bohaterów (reżysera Iwai oraz Fujitani) jest opustoszałe, industrialne miasto Ube (rodzinne miasto Anno; znowu miałem lekkie skojarzenia z cyberpunkowym "Tetsuo" Tsukamoto). Surowe, na pierwszy rzut oka opuszczone przestrzenie fabryczne i kolejowe (zarośnięte torowiska) idealnie rezonują z ich wewnętrzną pustką i poczuciem wyalienowania od reszty społeczeństwa.

Film wymagający uwagi, sporej wrażliwości i znajomości kontekstu twórczości Hideaki Anno. Pojawiają się w nim liczne ciekawe motywy. Przykładowo Fujitani otacza się manekinami, które są symbolem jej pancerza przed realnym życiem - manekin nie czuje bólu, nie odrzuca i nie wymaga budowania trudnych, dojrzałych relacji. Odzwierciedla to jej lęk przed byciem żywą, czującą istotą w świecie, który ją przytłacza.

Woda w świecie Anno pełni rolę granicy między jawą a rzeczywistością. Towarzyszy momentom oczyszczenia, ale i tonięcia w depresji, w wewnętrznym chaosie. Zmoczona odzież, rzęsisty deszcz czy motyw wody rozlewającej się w przestrzeni budynku potęgują wrażenie, że bohaterowie przebywają w płynnym, niestabilnym świecie emocjonalnym.

Dach w "Shiki-jitsu" symbolizuje miejsce odosobnienia, z którego Fujino może bezpiecznie obserwować obcy jej świat z dystansu, nie będąc jego częścią.

Czas trwania: 128 minut. Dziękuję przyjaciółce za polecenie mi tego filmu.