Wielka księga ciemnych spraw noir
Lista rankingowa 98 tytułów
Wszystkie czarno-białe czarne filmy, które coś znaczą. Z przedziału 1940-1967 z naciągnięciem, aby zmieścił się tam pewien polski. Jeżeli noir konkuruje z innym gatunkiem n.p. melodramatem i przegrywa nie decyduję się go wstawiać. To samo tyczy się z filmem wojennym, szpiegowskim, romansem, stricte gangsterskim, fantasy, komedią, dramatem i zwłaszcza thrillerem hitchcockowskim. Dlatego też pewnych ikonicznych tytułów tutaj po prostu nie będzie. Nie jest też tak, że wrzucam każdy obejrzany, gdyż lista zrobiłaby się nieco fingowana.
1
Trzeci człowiek
1949
Ranking na największy czarny film wygrali Brytyjczycy, ale przy wielkim udziale Amerykanów. Zwyciężyli też wyjściem ze studia w plener. Nieźle wywiadowczy, ale wygrywa opowieść o zdradzie i przyjaźni. Właściwie w tym filmie jest wszystko.
2
Sokół maltański
1941
Uznany za niesłusznie pierwszy, ale słusznie wielki film noir nakręcony praktycznie cały w studiu, gdzie prywatny detektyw z jeszcze żywym wspólnikiem przyjmie sprawę od femme fatale a reszta zacznie długą i mroczną podróż z gatunkiem.
Na podium znajduje się film niby o scenarzyście (a to też pechowcy, profesjonaliści, pijacy i czasem gangsterzy) oraz przemyśle filmowym. Wszyscy siebie wykorzystują i przechytrzają, seks budzi trwogę a szaleństwo nakręca się do stopnia leżenia w wymarzonym basenie mordą w dół.
4
Wielki sen
1946
Bohater Philip Marlowe i ta historia to definicja detektywistycznego czarnego kryminału. I tuż poza podium już zaczyna uwierać, iż cenzura nieco wyrwała i ułagodziła rzeczy z książki Raymonda Chandlera. Przyćmiło to trochę i tak wielkie kreacje aktorskie.
Egzystencjalny noir i jeden z najlepszych filmów o Belfaście. Odrealniony oraz romantyczny obraz ulicznego umierania odrzuconych przez społeczeństwo.
6
Dotyk zła
1958
Krańcowo barokowe pożegnanie bohatera z pozycji #1 czyli naprutego Orsona Wellesa. Na kult tego dzieła wpływa istnienie jego kilku wersji alternatywnych niczym w "Blade Runnerze". Scena motelowa może również konkurować z "Psychozą".
7
Noc i miasto
1950
8
Osławiona
1946
10
Pustka
1950
Druga pozycja w top10, gdzie główny bohater uprawia zawód scenarzysty, czy to o czymś nie świadczy? Tym razem postać Bogarta przybliża nam neurotycznych cech charakteru macho romantyka i jego obraz zaczyna się załamywać.
11
Tutaj wreszcie noir zahacza czytadło brukowe i to z takim kopem, że zbirowaty detektyw Mike Hammer zawsze będzie się kojarzył z robieniem mocnej czarnej kawy. Jest również tajemnicza i czysto pulpowa zawartość pudełka.
12
Szpicel
1962
13
Pan Arkadin
1955
14
15
Biały żar
1949
16
17
Siła zła
1948
18
19
20
21
Żegnaj laleczko
1944
22
Gilda
1946
Pannę Gildę i jej striptiz z rękawiczką wychwalają znacznie późniejsze filmy. Szkoda, że nie wspominają jaki skopany happy-end dostajemy, gdy nieco później staje się panią. Mimo wszystko świetna jest otoczka z prowadzeniem kasyna.
23
24
Rififi
1955
25
Zabójcy
1946
26
Zabójstwo
1956
27
28
High Sierra
1941
29
Zbłąkany pies
1949
30
31
Ostatni termin
1952
Tutaj spory problem czy nadaje się na listę, jednak internet przychodzi z pomocą i stwierdza istnienie gatunku "news-noir". Ten sam internet, który zabił takie filmy o idealistycznych dziennikarzach.
32
Bezdroże
1945
33
Kto zabił?
1947
34
Godziny rozpaczy
1955
Wbrew pozorom nie jest to sztuka teatralna, a przynajmniej przed jej powstaniem była książka. Bogart powoli żegna się z nami a podgatunek home invasion wypływa bezpośrednio z noir, choć wcale nie prekursorsko.
35
Z obawą czy spełnia kryteria, acz wypada mieć na liście przynajmniej jedną sztukę teatralną, a ta rozgrywa się na komisariacie. I zdecydowanie popchnęła to miejsce akcji do znanych nam obecnie.
36
Genialnie prosta czołówka z rynsztokiem, a po niej szarpiący nerwy noir ze świetną psychologią Marka Dixona -half copa, half killera. Dla wszystkich lubujących ewolucję takiego bohatera aż do pozycji "Złego porucznika".
37
Tuż po "Białej gorączce" Cagney próbuje siebie jeszcze przeskoczyć. Rezultatem dostajemy podobny film i szczerze cieszy on zupełnie tak samo. Zamiast grejpfrutem bije babę ścierą, ale gwoli ścisłości wcześniej rzuciła mu w ramię nożem.
38
39
40
Błękitna dalia
1946
41
Dama z Szanghaju
1947
42
43
Intruz
1946
44
Zabójcza mania
1950
45
47
Johnny Eager
1941
48
Wąska krawędź
1952
49
Ryzykant
1956
50
51
Blast of Silence
1961
52
Pijany anioł
1948
53
Upadły anioł
1945
54
Na skraju miasta
1957
55
56
57
Chcę żyć!
1958
58
Szklany klucz
1942
59
Nagie miasto
1948
60
Szkarłatna ulica
1945
61
Krzyżowy ogień
1947
62
Włamywacz
1957
63
Wielki kartel
1955
64
Proszę nie pukać
1952
65
Mildred Pierce
1945
66
Nora Prentiss
1947
Podczas seansu kpinkuje się z poczynań doktorka, który bada perfekcyjną Ann Sheridan nie kodeksowo nad kolankiem. Jednakże uczciwy i szczery z niego noir, zwłaszcza gdy dostajemy szałowy twist końcowy.
67
The Lineup
1958
69
Strażnik prawa
1951
70
71
72
Bannion
1953
73
Nightmare Alley
1947
74
Twarz anioła
1952
75
Nagle
1954
76
77
Hollow Triumph
1948
78
79
Złodziej
1952
80
Kobieta w oknie
1944
81
82
Maska Dimitriosa
1944
83
Nocna wyprawa
1940
84
Za późno na łzy
1949
85
Fałszywy krok
1954
86
Sudden Fear
1952
87
Pościg
1946
88
Vicki
1953
89
Konflikt
1945
90
91
Laura
1944
92
Akt przemocy
1948
94
Road House
1948
95
The Whistler
1944
97
Key Largo
1948
98