BEZKRESNA NOC - 25 filmów noir, które przetrwają próbę czasu
Lista rankingowa 25 tytułów
Eddie Muller (pisarz, założyciel i prezes Film Noir Foundation, "car filmu noir"), prezentuje swoją listę:
Często jestem proszony o wymienienie mojej "dziesiątki najlepszych" z ery klasycznego filmu noir, dlatego uznałem, że nadszedł czas na publikację czegoś "definitywnego".
Potraktujcie to z przymrużeniem oka, ponieważ nie stosuję akademickich kryteriów do sztuki, popularnej czy jakiejkolwiek innej. To po prostu filmy, które oglądałem z przyjemnością po wielekroć i myślę, że z czasem będę je doceniał jeszcze bardziej.
Zresztą pojęcie "klasyki" i tak leży w oku patrzącego; dla mnie istnieje tylko jeden sposób oceny wielkości filmu - czy nadal wciąga, gdy oglądasz go po raz szósty? Ponieważ nasza zwariowana kultura uwielbia ustawiać wszystko w rankingach, tak i ja ułożyłem je w kolejności preferencji. Aczkolwiek absurdem jest twierdzenie, że "Noc i miasto" jest o 2,6% lepszy od "Człowieka z przeszłością". Potraktujcie tę listę jako swego rodzaju barometr z wesołego miasteczka ze skalą od ZAUROCZENIA do NAMIĘTNOŚCI.
Źródło: https://www.eddiemuller.com/top25noir.html
(wstęp, lista, komentarze - Eddie Muller; oceny moje)
Często jestem proszony o wymienienie mojej "dziesiątki najlepszych" z ery klasycznego filmu noir, dlatego uznałem, że nadszedł czas na publikację czegoś "definitywnego".
Potraktujcie to z przymrużeniem oka, ponieważ nie stosuję akademickich kryteriów do sztuki, popularnej czy jakiejkolwiek innej. To po prostu filmy, które oglądałem z przyjemnością po wielekroć i myślę, że z czasem będę je doceniał jeszcze bardziej.
Zresztą pojęcie "klasyki" i tak leży w oku patrzącego; dla mnie istnieje tylko jeden sposób oceny wielkości filmu - czy nadal wciąga, gdy oglądasz go po raz szósty? Ponieważ nasza zwariowana kultura uwielbia ustawiać wszystko w rankingach, tak i ja ułożyłem je w kolejności preferencji. Aczkolwiek absurdem jest twierdzenie, że "Noc i miasto" jest o 2,6% lepszy od "Człowieka z przeszłością". Potraktujcie tę listę jako swego rodzaju barometr z wesołego miasteczka ze skalą od ZAUROCZENIA do NAMIĘTNOŚCI.
Źródło: https://www.eddiemuller.com/top25noir.html
(wstęp, lista, komentarze - Eddie Muller; oceny moje)
1
Pustka
1950
Ta niesamowita reinterpretacja niepokojącej powieści Dorothy B. Hughes o seryjnym mordercy jest najbliższym przykładem "kina osobistego", jaki kiedykolwiek powstał w ramach produkcji studyjnej. Żadnej ikonografii noir, tylko głęboka ciemność duszy.
2
To głupie, ale kiedyś wydawało mi się, że czegoś brakuje w samym sercu tej historii. Jednak za każdym razem, gdy to oglądam, podoba mi się coraz bardziej. Scena, w której De Carlo na parkingu zwraca się bezpośrednio do kamery, może być momentem, który definiuje kino noir.
Do tych, którzy uważają, że to nie jest noir: mężczyzna wykorzystuje kobietę. Kobieta wykorzystuje mężczyznę. Wywołujący mdłości seks. Zdrada. Szaleństwo. Strzały. Facet pływa twarzą w dół w basenie, o którym zawsze marzył. Sprawa zamknięta.
4
"Nawet nie przeszedłbym przez ulicę, żeby obejrzeć takie bzdury" - powiedział szef studia, które wyprodukowało ten film, prekursora wszystkich filmów o skokach. To czysty film "kryminalny", w którym każda postać zapada w pamięć.
Podstawowy schemat Caina stał się fundamentem większości nieszczęśliwych rodzin Mrocznego Miasta; gdyby nie ta niechlujna poboczna historia z Nino Sachettim, ten film byłby numerem jeden. Szkoda, że Wilder nie nakręcił też "Listonosza".
6
Sokół maltański
1941
No dobrze, jest gadatliwy, akcja rozgrywa się głównie we wnętrzach, a wizualnie nie jest to nic nadzwyczajnego. Ale to najgenialniejsza, zamknięta w sobie powieść kryminalna, jaką kiedykolwiek napisano, z idealną obsadą. Nigdy się nie nudzi.
7
Nightmare Alley
1947
Stopniowo, w miarę jak ten film znów zyskuje popularność, zacznie być postrzegany jako największy wkład Tyrone'a Powera w kinematografię. "Pfff - każdy chłopiec miał kiedyś psa!".
8
Noc i miasto
1950
Jeszcze bardziej barokowy niż "Dotyk zła". Jego wielkość polega na upartej odmowie wpuszczenia choćby najmniejszego promyka światła do świata, w którym Harry Fabian pogrąża się w piekle. Czy to właśnie jest kwintesencja zakończenia w stylu noir?
Trzeba przyznać, że chaotyczny scenariusz ratują dialogi autorstwa Franka Fentona. Ale tak właśnie chcemy, by wyglądał i brzmiał film noir, więc można mu wiele wybaczyć. Mitchum jest świetny, Douglas w szczytowej formie, a Jane Greer ma zaledwie 22 lata.
10
Moonrise
1948
Nieskończenie romantyczny i optymistyczny Frank Borzage to ostatnia osoba, po której można by się spodziewać, że nakręci udany film noir, ale to właśnie było jego arcydzieło z okresu kina dźwiękowego, wraz z tym odkupieńczym zakończeniem.
11
Zabójcy
1946
Opowiadanie Hemingwaya zostało rozwinięte w niezwykle zawiły scenariusz, który Siodmak przedstawia jako kwintesencję mrocznej, onirycznej atmosfery. To "Obywatel Kane" wśród filmów kryminalnych.
12
Film powstał niemal w stylu improwizacji, a z każdego ujęcia wyczuwalna jest wyraźna wrogość twórców. Wszystko to znakomicie uchwycił jego łagodna wysokość James Wong Howe.
13
Nie jest tak bezkompromisowy jak powieść, ale sam w sobie stanowi wspaniały, nasycony polityką melodramat. To właśnie ten tytuł sprawił, że zafascynowałem się filmami noir.
14
Oni żyją w nocy
1948
"Romeo i Julia" w wersji noir, zrealizowana z niezwykłym przekonaniem przez Nicholasa Raya. Inteligentny, pełen głębi film, naszpikowany sugestywnymi detalami, w tym cudownie dopracowaną ścieżką dźwiękową.
15
Zabójstwo
1956
Jeśli uważasz, że dobry scenariusz to ciąg świetnych scen, to nie znajdziesz nic lepszego. Hej, ta scena była rewelacyjna, powtórzmy ją z perspektywy innej postaci.
16
Abraham Polonsky zawsze marzył o nakręceniu filmu o losach Afroamerykanów. Napisanie tego scenariusza było jego najbliższym podejściem do tematu. Bez dwóch zdań najlepszy film noir Roberta Wise’a.
17
Akt przemocy
1948
Film ten mierzy się oko w oko z trwającymi koszmarami czasu II wojny światowej, w oszałamiający sposób odwraca schemat podziału na "dobrych" i "złych", jest pięknie wyreżyserowany i nakręcony, a także wyróżnia się znakomitą grą aktorską czwórki głównych bohaterów. Jest niemal idealny.
18
Zabójcza mania
1950
Ani przedtem, ani potem żaden film nie wykorzystał broni w tak szalenie uwodzicielski sposób, jako symbolu seksualności. Wariacki, banalny, przesadzony, ale od początku do końca to jeden wielki zastrzyk adrenaliny wynikający z kreatywnego podejścia do tworzenia filmów.
19
The Prowler
1951
Pożegnalny prezent Johna Hustona, cichego producenta filmu, dla jego żony Evelyn Keyes: wspaniała rola w naprawdę dziwnym filmie. Choć wątek ciąży sprawia, że film wydaje się nieco przestarzały, to jednak nieustannie wciąga.
20
🚨 uwaga spoiler! 🚨
21
Bezdroże
1945
Można by pomyśleć, że straci swój czar, uwolniwszy się z otchłani kolumny "Movies Till Dawn" i trafiając do masowej dystrybucji na DVD. Co zadziwiające, wciąż za każdym razem rzuca swój cuchnący, złowieszczy urok.
22
Szkarłatna ulica
1945
Film niezwykle przewrotny, a jednocześnie dający ogromną satysfakcję dzięki temu, jak scenarzysta Dudley Nichols i Fritz Lang zręcznie omijają ograniczenia Kodeksu Produkcyjnego. Czy trójka głównych bohaterów mogła kiedykolwiek być lepsza?
23
Dotyk zła
1958
Pod tą całą wizualną feerią kryje się naprawdę poruszająca historia: Pete Menzies, który zdradza Hanka Quinlana - swojego mentora, który stał się potworem. Wyobraźcie sobie tylko Ricarda Montalbana zamiast Hestona.
24
Każdy film, którego narratorem jest samo miasto, zasługuje na szczególne uznanie za filmową śmiałość. Poza tym występują w nim Marie Windsor i William Tallman jako kochankowie. To właśnie noir.
25
Raw Deal
1948
Hałaśliwa, pulpowa opowieść, która dzięki reżyserii Anthony'ego Manna, oświetleniu Johna Altona oraz zgrabnej zamianie ról płciowych - w której Anioł i Włóczęga walczą o tego samego mężczyznę - zyskuje wymiar ponadczasowy.