Barbara Horawianka (właściwie Barbara Teresa Horawa, ur. 14 maja 1930 w Katowicach, zm. 20 września 2024 w Warszawie) była wybitną polską aktorką teatralną, filmową i telewizyjną. Wyróżniała się kunsztem scenicznym, przez co była nazywana "heroiną polskiego kina". Publiczności jest najbardziej znana z ról filmowych w "Kochankach z Marony" (1966), "Pensji pani Latter" (1982) oraz z roli Marii Jarosz w popularnym serialu telewizyjnym "W labiryncie" (1988–1990). Jej wkład w polską kulturę został doceniony między innymi Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Wczesne lata

Barbara Horawa urodziła się w Katowicach, dorastając w rodzinie o trudnej sytuacji materialnej. Już w dzieciństwie wykazywała silne zainteresowanie sztuką – w wieku pięciu lat wystąpiła publicznie na deskach Teatru Wyspiańskiego w Katowicach, a następnie uczęszczała do szkoły baletowej. Okres II wojny światowej spędziła w Szynwałdzie, dokąd przeniosła się jej rodzina. W tym czasie pomagała w pracach gospodarskich, zaś jej ojciec zginął na froncie, prawdopodobnie podczas bitwy o Monte Cassino.

Po wojnie, chcąc wesprzeć rodzinę, ukończyła liceum handlowe, co pozwoliło jej podjąć pracę zarobkową w księgowości. Mimo to, pasja do aktorstwa okazała się silniejsza. Kształcenie artystyczne rozwijała pod kierunkiem Tadeusza Łomnickiego, występując w szkolnych przedstawieniach, a następnie ukończyła Studio Dramatyczne przy Teatrze Rapsodycznym w Krakowie, pod opieką profesora Józefa Gaczyńskiego. W 1957 roku pomyślnie zdała eksternistyczny egzamin aktorski Związku Artystów Scen Polskich.

Historia kariery

Profesjonalny debiut sceniczny Horawianki miał miejsce 8 grudnia 1951 roku w Teatrze Rapsodycznym w Krakowie. Następnie w latach 1954–1955 była związana ze Starym Teatrem oraz Teatrem im. Juliusza Słowackiego w Krakowie, gdzie stworzyła znaczące kreacje, m.in. Anieli w "Ślubach panieńskich" i Ofelii w "Hamlecie". Później dołączyła do zespołu Nowego Teatru w Łodzi, kierowanego przez Kazimierza Dejmka.

W 1963 roku aktorka przeniosła się do Warszawy, gdzie kontynuowała karierę na deskach czołowych scen, takich jak Teatr Narodowy, Teatr Dramatyczny oraz Teatr Polski. Przez wiele lat tworzyła udany duet sceniczny i życiowy ze swoim mężem, aktorem Mieczysławem Voitem.

Na dużym ekranie zadebiutowała w 1957 roku w filmie "Zagubione uczucia" w reżyserii Jerzego Zarzyckiego. W kolejnych latach ugruntowała swoją pozycję w kinie, zwłaszcza dzięki współpracy ze Stanisławem Różewiczem, grając w takich filmach jak "Echo" (1964) i "Samotność we dwoje" (1968). Przełomową rolą była kreacja Oli Czekaj w "Kochankach z Marony" (1966). W telewizji zdobyła powszechną popularność rolą Marii Jarosz w serialu "W labiryncie" (1988–1990). Wystąpiła łącznie w około 45 filmach i 10 serialach. Po śmierci męża w 1991 roku wycofała się z zawodu na okres dekady, powracając do pracy artystycznej po roku 2000. Zmarła 20 września 2024 roku w Warszawie.

Najważniejsze role

Do najważniejszych ról Barbary Horawianki można zaliczyć:

- Przedszkolanka w filmie "Zagubione uczucia" (1957) – debiut ekranowy.
- Służka zakonna w filmie "Krzyżacy" (1960).
- Ola Czekaj w filmie "Kochankowie z Marony" (1966).
- Lucyna Głuchowska w filmie "Echo" (1964).
- Edyta w filmie "Samotność we dwoje" (1968).
- Emma Latter w filmie "Pensja pani Latter" (1982).
- Maria Jarosz, laborantka, w serialu "W labiryncie" (1988–1990).

Wszystkie filmy i seriale z udziałem aktorki znajdziesz TUTAJ.

Nominacje i zdobyte nagrody

Barbara Horawianka została uhonorowana szeregiem polskich odznaczeń państwowych za swój wkład w rozwój kultury. Do najważniejszych wyróżnień należą:

- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2013) – przyznany za wybitne zasługi dla kultury polskiej i osiągnięcia w twórczości artystycznej.
- Srebrny Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis".

Działalność poza aktorstwem

Barbara Horawianka była również aktywna w polskim dubbingu, użyczając głosu między innymi Roksanie w polskiej wersji "Cyrano de Bergerac" (1949) oraz Pani Jenkins w animacji "Pocahontas II: Podróż do Nowego Świata" (1998).