Recenzja filmu

Madden (2026)
David O. Russell

Nie ta liga

Technicznie mamy do czynienia z komedią w stylu Adama McKaya ("Vice", "Nie patrz w górę"), lecz tym razem nadmiar słów, gęste montażowe sztuczki i wizualne fajerwerki próbują ukryć porażki
Nie ta liga
Choć "sportowy biopic" brzmi jak obietnica skoków adrenaliny, emocji z trybun i boiskowej dramaturgii, a przy okazji daje nadzieję na naświetlenie tajników tej czy innej dyscypliny, David O. Russell robi nam psikusa. Jego "Madden" został pomyślany jako komedia sportowa à rebour. Filmowa biografia zmarłego w 2001 roku Johna Maddena (Nicolas Cage), jednego z największych coachów NFL w historii, to rzecz o kryzysach emeryta, gdy adrenaliny nie starcza już na potężniejsze emocje, o trenerskiej fiksacji, która musi znaleźć ujście poza boiskiem, i o brutalnym wkroczeniu w życie wartości innych niż te sportowe. Ów przewrotny punkt wyjścia czyni 11. film Russella biografią nietypową, co nie znaczy udaną. W alternatywnych światach istnieje pewnie kilku "Maddenów", z których każdy jest bardziej udany od naszego, bo zamiast łapać kilka srok za ogon, potrafi wyszarpać dla siebie jedną piłkę i doprowadzić ją do linii końcowej.


Jeden "Madden" jest rodzinnym dramatem o dysfunkcyjnym pracoholiku, którego trenerski obłęd grozi utratą zdrowia i poświęcającej się żony (Kathryn Hahn). W tym filmie czułość nie wzbudza niesmaku, małżeńskie poświęcenie ma swój ciężar, a o chemię uczuć nietrudno. Drugi "Madden" to pochwała braterstwa dusz dwóch kumpli. Trener Madden i Al Davis (Christian Bale), zarządca i właściciel Oakland Raiders, wyznają wiarę w futbol, przynależąc do wspólnoty oddającej cześć tym samym bohaterom oraz czerpiącej magiczną siłę z tych samych miejsc i rytuałów. Trzeci "Madden" to studium geniusza strategii, szachisty 5D, architekta piłkarskich systemów, który po tym, jak zdominował ligę, godnych partnerów odnalazł w komputerowych geekach. To oni tworząc serię "Madden NFL", zarażają jego pasją miliony kanapowych graczy na całym świecie. Czwarty "Madden" to przypadek podobny "Air" czy "Gran Turismo": relacja z pasjonującego starcia biznesu i marketingu z tradycyjnymi ideałami. Pewnie jest też – choć teraz trudno mi w to uwierzyć – piąty "Madden": zabawna, ciepła komedia dla laików i amatorów tego sportu, w której fakty, sukcesy i anegdoty z życia trenera i popularnego komentatora sportowego nie składają się na farsę, a zamiast tego dają wgląd w jego ekscentryczny umysł i jowialne serce.

Brzmi to wszystko ambitnie, lecz celując w pięć filmów, Russell i współscenarzysta Cambron Clark nie trafiają w żaden. Stawki koncentrującej wydarzenia boleśnie tu brakuje. Wydarzenia efekciarsko skaczą po osi czasu, w efekcie mieszają się emocjonalne tony, a konflikt pasji i odpowiedzialności, miłości do sportu i przywiązania do rodziny traci na znaczeniu. Technicznie mamy do czynienia z komedią w stylu Adama McKaya ("Vice", "Nie patrz w górę"), lecz tym razem nadmiar słów, gęste montażowe sztuczki i wizualne fajerwerki próbują ukryć porażki scenarzystów. Bezskutecznie. Są tu postacie zbędne (od biednej Sienny Miller robiącej za wypełniacz kadru z Bale'em, po cameo Snoop Dogga). Gdyby chcieć pisać charakterystykę bohaterów, można by skopiować linijki tekstu deklamowane przez aktorów. Zdarza się, że pragnienia i porażki na różnych etapach życia są nazywane w niezgrabnie powstawianych retrospekcjach. Gdy i na nie scenarzystom nie starcza pomysłowości, patrzymy na przełamujące czwartą ścianę gadające głowy, komentujące wydarzenia sprzed chwili. Kto ten dokument kręci, nie wiadomo.


Aktorzy nadużywają nie tylko słów, ale i wykrzykników. Jak to u Russella bywa, stroje, równie pstrokate peruki i ciężkie makijaże oddają kiczowatą estetykę lat 70. i 80. Niewątpliwie powrót do przeszłości (kilka rockowych hitów w głośnikach, popkulturowe tło, sportowy etos, który już nie wróci) zajmuje uwagę, lecz estetyczna przesada z niezrozumiałych dla mnie przyczyn balansuje na granicy okrutnej karykatury. W tym świecie "Family Guy" i Violetta Villas trzymają się za ręce. Jeśli Family Guyem jest wypełniony pogrubiającymi protezami Nicolas Cage, Villas niech już będzie (równie kolorowy) Christian Bale. Obaj skrajnie różni, obaj równie przesadzeni. W każdym z planów mamy do czynienia z aktorstwem z maturalnego kabaretu – w którym trzeba przecież głupkowato spotęgować jedną cechę, by wiadomo było, o którego nauczyciela chodzi. Tutaj jednak intencje nie są czytelne. Czemu geniusz coachingu sprawia wrażenie niepełnosprawnego umysłowo, społecznie sparaliżowanego dziecka? Czemu jego najlepszemu przyjacielowi nie schodzi z twarzy makiaweliczny uśmiech? Wiadomo chociaż jedno: trudno nam ich polubić, a tym bardziej się nimi zainteresować.

W Russellu, w swojej twórczości niezmiennie skupionym na kosztach amerykańskiego snu i iskrach z domowego ogniskach, czuły humanista przegrywa z komediantem. W dodatku nieśmiesznym. W epoce błahych biografii "Madden" zdobywa rekord. Dobrze chociaż, że na to kuriozalne widowisko nie musieliśmy jechać do kina.
1 10
Moja ocena:
2
Czy uznajesz tę recenzję za pomocną?